Όσο και αν ψάχνω τα ιδανικά του τότε αυθόρμητου και ανοργάνωτου ξεσηκωμού, δεν μπορώ να τα βρω στη σημερινή εποχή. Η ιστορία, όντως, επαναλαμβάνεται με τη χούντα που σιγά-σιγά εισβάλει στη ζωή μας. Η διαφορά είναι πως δεν έχει μείνει κανείς για να παλέψει, ούτε φοιτητής, ούτε πολίτης…
Τώρα πια, η σημασία των γεγονότων που συνέβησαν την 17 Νοέμβρη, συνοψίζεται στις σχολικές γιορτές. Οι αξίες όπως, ελευθερία και ανεξαρτησία που πρέσβευε η γενιά του Πολυτεχνείου, στη δική μας καθημερινότητα υπάρχουν μόνο στα λεξικά ως ουσιαστικά. Και σε αντίθεση με τα τάνκς του καθεστώτος, εμείς πρώτοι καταπατήσαμε τα όνειρα που είχαμε. Αν κάτσεις να σκεφτείς πως κάποιοι δε δίστασαν να υπερασπιστούν τα δικαιώματα τους, ακόμη και με τη προοπτική του θανάτου, το μόνο τίμιο «συναίσθημα» που μπορείς να έχεις είναι η ντροπή. Ντροπή για όλα όσα, γίνονται και δεν αντιδρούμε. Ίσως, όμως δεν φταίμε ολότελα εμείς. Έτσι μας έμαθαν. Γιατί το Πολυτεχνείο δεν έγινε για να πηγαίνει ο κάθε «επαναστάτης» πολιτικός με το ακριβό κουστούμι και να καταθέτει στεφάνια, όπως δείχνουν όλα τα τηλεοπτικά κανάλια. Όσο για τους φοιτητές, στη πλειοψηφία τους δεν στέκονται ενάντια στο σύστημα, αλλά βολεύονται στη θέση που τους αναλογεί. Η καμπάνα χτυπά για τις πουλημένες φοιτητικές παρατάξεις, που θα δεις να αλωνίζουν στη σχολή σου. Από μικροί, στο στημένο παιχνίδι. Θέλω, όμως να δω έναν κόσμο που αλλάζει και γι’ αυτό δεν σταματώ να ελπίζω. Μπορεί το παρακάτω χρονικό ενός αγώνα που έμοιαζε χαμένος και τελικά κερδήθηκε, να μας υπενθυμίσει τι είναι αυτό που χρειαζόμαστε.
Πολυτεχνείο, η ιστορία μιας διαφορετικής φωνής ανάμεσα στην ομοφωνία…
Η εξέγερση το 1973 ήταν μια μαζική διαδήλωση λαϊκής αντίθεσης στο καθεστώς της Χούντας των Συνταγματαρχών. Η εξέγερση ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου 1973, κλιμακώθηκε σχεδόν σε αντιχουντική επανάσταση και έληξε με αιματοχυσία το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, μετά από μια σειρά γεγονότων που ξεκίνησαν με την είσοδο αρμάτων μάχης στον χώρο του Πολυτεχνείου. Ακόμη από τις αρχές του 1973, είχε αρχίσει να εκφράζεται η λαϊκή αγανάκτηση κατά της χούντας όπως η κατάληψη της Νομικής, το Φεβρουάριο του 1973, η διαδήλωση στις 4 Νοεμβρίου με αφορμή το μνημόσυνο του Γεωργίου Παπανδρέου, όπου έγιναν και συλλήψεις αλλά και η διαδήλωση 3.000 φοιτητών για συμπαράσταση στους συλληφθέντες στις 8 Νοεμβρίου. Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν στις σχολές. Οι πολιτικές ταραχές ξέσπασαν στην Αθήνα από τις 14 μέχρι και τις 17 Νοεμβρίου 1973. Οι ταραχές αυτές ξεκίνησαν με την κατάληψη του Πολυτεχνείου από φοιτητές κλιμακώθηκαν με παναθηναϊκή κινητοποίηση κατά του στρατιωτικού καθεστώτος τις 21ης Απριλίου και τερματίστηκαν με την επέμβαση του στρατού. Στο μεταξύ οι φοιτητές είχαν συγκεντρωθεί στο Πολυτεχνείο, η κατάληψη του ιδρύματος, κάτω από έλεγχο Συντονιστικής Επιτροπής. Τις βραδινές ώρες τα συνθήματα των συγκεντρωμένων είχαν πάρει καθαρά πολιτικό χαρακτήρα. Φώναζαν «Ελευθερία ή Θάνατος», «Όλα ή Τίποτα» και το ιστορικό πλέον σύνθημα «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία».
Με αυτές τις τρεις λέξεις, εξέφραζαν την ανάγκη τους για εργασία, σωστή παιδεία και το δικαίωμα στη σκέψη. Λίγο αργότερα, τα άρματα μάχης θα έσπαζαν το άσυλο, στοχεύοντας στους φοιτητές. Στις 3 τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου το άρμα που βρισκόταν απέναντι από την κεντρική πύλη έλαβε εντολή να εισβάλλει. Έπεσε πάνω στην πύλη και την έριξε, παρασέρνοντας στο διάβα του μία κοπέλα που ήταν σκαρφαλωμένη στον περίβολο κρατώντας την ελληνική σημαία. Οι μοίρες των ΛΟΚ, μαζί με ομάδες -μυστικών και μη- αστυνομικών, εισέβαλαν στο Πολυτεχνείο και κυνήγησαν τους φοιτητές, οι οποίοι πηδώντας από τα κάγκελα προσπάθησαν να διαφύγουν στους γύρω δρόμους. Αρκετοί σώθηκαν βρίσκοντας άσυλο στις γύρω πολυκατοικίες, πολλοί συνελήφθησαν κα μεταφέρθηκαν στη Γενική Ασφάλεια και στην ΕΣΑ. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Αστυνομίας, στις 17 Νοεμβρίου συνελήφθησαν 840 άτομα. Όμως, μετά τη Μεταπολίτευση, αξιωματικοί της Αστυνομίας, ανακρινόμενοι, ανέφεραν ότι οι συλληφθέντες ξεπέρασαν τα 2400 άτομα. Οι νεκροί επισήμως ανήλθαν σε 34 άτομα. Στην ανάκριση που διενεργήθηκε το φθινόπωρο του 1975 εναντίον των πρωταιτίων της καταστολής εντοπίστηκαν 21 περιπτώσεις θανάσιμου τραυματισμού. Ωστόσο, τα θύματα πρέπει να ήταν πολύ περισσότερα, διότι πολλοί βαριά τραυματισμένοι, προκειμένου να διαφύγουν τη σύλληψη, αρνήθηκαν να διακομιστούν σε νοσοκομείο.
Όπως, είχε πει και ο Μίλαν Κούντερα: «Ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία, είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη.»
